{
  "schemaVersion": "wir-action-contract/0.1",
  "generator": "WIR Public Action Layer",
  "disclaimer": "Pola oznaczone jako 'Wymaga weryfikacji' lub statusem INFERRED nie są potwierdzonymi faktami urzędowymi.",
  "count": 10,
  "actions": [
    {
      "actionId": "WIR-ACT-001",
      "slug": "dokument-z-archiwum-panstwowego",
      "title": "Jak uzyskać dokument z Archiwum Państwowego",
      "intent": "Potrzebuję kopii lub skanu konkretnego dokumentu przechowywanego w archiwum państwowym.",
      "capability": "Ustalenie zespołu archiwalnego i przygotowanie zapytania o kopię dokumentu.",
      "jurisdiction": "Polska",
      "institution": "Archiwum Państwowe właściwe dla miejsca powstania dokumentu",
      "requiredInputs": [
        "Imię i nazwisko osoby lub nazwa podmiotu",
        "Przybliżona data zdarzenia (rok lub przedział lat)",
        "Miejscowość / region",
        "Rodzaj poszukiwanego dokumentu"
      ],
      "constraints": [
        "Bez wskazania miejscowości i przedziału lat kwerenda zwykle nie jest przyjmowana",
        "Zakres udostępniania danych osób żyjących bywa ograniczony"
      ],
      "executionChannel": "Pisemne zapytanie do archiwum (kanał wymaga weryfikacji dla konkretnej placówki)",
      "expectedOutput": "Kopia lub skan dokumentu albo pisemna informacja o braku materiału",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Model postępowania archiwalnego WIR",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "WIR ustala, które archiwum przechowuje materiał, formułuje precyzyjne zapytanie i pilnuje odpowiedzi. Koszty i terminy zależą od konkretnej placówki i są potwierdzane przed wysłaniem wniosku.",
      "procedure": [
        "Zdefiniuj dokładnie, jakiego dokumentu szukasz i czego ma dowodzić.",
        "Ustal miejsce i przedział czasowy powstania dokumentu.",
        "Ustal instytucję przechowującą materiał (patrz: ustalenie właściwego archiwum).",
        "Przygotuj zapytanie zawierające dane identyfikacyjne i zakres poszukiwań.",
        "Zweryfikuj aktualny kanał kontaktu, opłaty i termin przed wysłaniem.",
        "Zarchiwizuj odpowiedź — również odpowiedź negatywną — jako dowód."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/dokument-z-archiwum-panstwowego"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-002",
      "slug": "wlasciwe-archiwum-dla-osoby",
      "title": "Jak ustalić właściwe archiwum dla osoby",
      "intent": "Nie wiem, która instytucja może przechowywać dokumenty dotyczące mojego przodka.",
      "capability": "Routing instytucjonalny na podstawie miejsca, daty i typu zdarzenia.",
      "jurisdiction": "Polska i historyczne jurysdykcje obszaru przedrozbiorowego/zaborowego",
      "institution": "Ustalana dynamicznie — zależna od miejsca i daty zdarzenia",
      "requiredInputs": [
        "Miejscowość i, jeśli znany, powiat/parafia",
        "Data lub przedział dat zdarzenia",
        "Typ zdarzenia (urodzenie, ślub, zgon, praca, służba, własność)"
      ],
      "constraints": [
        "Przynależność administracyjna miejscowości zmieniała się w czasie",
        "Ta sama miejscowość może mieć różne nazwy w różnych językach i okresach"
      ],
      "executionChannel": "Analiza wewnętrzna WIR (bez kontaktu z instytucją)",
      "expectedOutput": "Lista instytucji-kandydatów uszeregowana według prawdopodobieństwa",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Resolver jurysdykcji historycznej DiscoverMe (date-aware)",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "Zamiast zgadywać, WIR rozwiązuje parę MIEJSCE + DATA na historyczną jurysdykcję i wskazuje instytucje, które realnie mogą przechowywać materiał.",
      "procedure": [
        "Znormalizuj nazwę miejscowości i jej warianty historyczne.",
        "Ustal, jakie państwo i jednostka administracyjna obowiązywały w danej dacie.",
        "Wskaż typ rejestru właściwy dla zdarzenia.",
        "Zbuduj listę instytucji-kandydatów z uzasadnieniem.",
        "Oznacz każdą hipotezę statusem epistemicznym przed dalszym działaniem."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/wlasciwe-archiwum-dla-osoby"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-003",
      "slug": "akt-urodzenia-malzenstwa-zgonu",
      "title": "Jak uzyskać akt urodzenia, małżeństwa lub zgonu",
      "intent": "Potrzebuję odpisu aktu stanu cywilnego dla siebie lub przodka.",
      "capability": "Przygotowanie wniosku o odpis aktu stanu cywilnego wraz z uzasadnieniem interesu prawnego.",
      "jurisdiction": "Polska",
      "institution": "Urząd Stanu Cywilnego lub archiwum — w zależności od wieku aktu",
      "requiredInputs": [
        "Dane osoby, której dotyczy akt",
        "Data i miejsce zdarzenia (choćby przybliżone)",
        "Stopień pokrewieństwa wnioskodawcy"
      ],
      "constraints": [
        "Dostęp do aktów osób żyjących jest ograniczony przepisami",
        "Granica wieku, po której akt trafia do archiwum, wymaga weryfikacji dla danego typu aktu"
      ],
      "executionChannel": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedOutput": "Odpis aktu lub informacja o braku aktu w księgach",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Ogólny model dostępu do rejestrów stanu cywilnego",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "WIR ustala, czy akt jest jeszcze w USC czy już w archiwum, przygotowuje wniosek i wskazuje, jakie uprawnienie trzeba wykazać. Opłaty i terminy potwierdzamy przed złożeniem.",
      "procedure": [
        "Ustal typ aktu i przybliżoną datę zdarzenia.",
        "Ustal, czy akt jest w USC czy przekazany do archiwum.",
        "Zweryfikuj podstawę uprawnienia do otrzymania odpisu.",
        "Przygotuj wniosek z kompletem danych identyfikacyjnych.",
        "Potwierdź aktualną opłatę i kanał złożenia wniosku.",
        "Zapisz otrzymany odpis jako dowód pierwotny w dossier."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/akt-urodzenia-malzenstwa-zgonu"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-004",
      "slug": "wniosek-przez-e-doreczenia",
      "title": "Jak wysłać wniosek przez e-Doręczenia",
      "intent": "Chcę złożyć pismo do instytucji drogą elektroniczną ze skutkiem doręczenia.",
      "capability": "Przygotowanie pisma i skompletowanie załączników do wysyłki elektronicznej.",
      "jurisdiction": "Polska",
      "institution": "Instytucja adresat — musi posiadać aktywny adres do doręczeń elektronicznych",
      "requiredInputs": [
        "Treść pisma i jego przedmiot",
        "Dane adresata",
        "Załączniki w formacie akceptowanym przez kanał"
      ],
      "constraints": [
        "Nie każda instytucja ma aktywny adres do doręczeń — wymaga sprawdzenia",
        "WIR nie wysyła pisma bez wyraźnej zgody użytkownika"
      ],
      "executionChannel": "Elektroniczny kanał doręczeń (dostępność weryfikowana per instytucja)",
      "expectedOutput": "Złożone pismo wraz z dowodem nadania",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Model kanału elektronicznego WIR",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "WIR przygotowuje kompletne pismo i sprawdza, czy adresat obsługuje kanał elektroniczny. Sama wysyłka zawsze wymaga Twojej akceptacji.",
      "procedure": [
        "Zweryfikuj, czy adresat posiada aktywny adres do doręczeń elektronicznych.",
        "Przygotuj treść pisma i wskaż żądanie wprost.",
        "Skompletuj załączniki i sprawdź ich format.",
        "Przedstaw pismo do akceptacji użytkownika.",
        "Po wysyłce zachowaj dowód nadania w dossier."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/wniosek-przez-e-doreczenia"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-005",
      "slug": "przedwojenny-patent-lub-zgloszenie",
      "title": "Jak szukać przedwojennego patentu lub zgłoszenia",
      "intent": "Chcę ustalić, czy mój przodek zgłosił wynalazek, wzór lub znak przed 1939 rokiem.",
      "capability": "Poszukiwanie w rejestrach własności przemysłowej i publikacjach urzędowych okresu międzywojennego.",
      "jurisdiction": "II Rzeczpospolita / współczesna Polska",
      "institution": "Wymaga weryfikacji",
      "requiredInputs": [
        "Imię i nazwisko zgłaszającego oraz warianty pisowni",
        "Przybliżony rok zgłoszenia",
        "Dziedzina techniki lub nazwa firmy"
      ],
      "constraints": [
        "Rejestry z tego okresu są niekompletne — brak wpisu nie dowodzi braku zgłoszenia",
        "Pisownia nazwisk bywa zniekształcona w indeksach"
      ],
      "executionChannel": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedOutput": "Wskazanie wpisu rejestrowego lub udokumentowane poszukiwanie negatywne",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Heurystyka poszukiwań w rejestrach międzywojennych",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "WIR prowadzi ustrukturyzowane poszukiwanie wraz z wariantami nazwiska i zapisuje wynik negatywny jako pełnoprawny dowód, jeśli wpisu nie ma.",
      "procedure": [
        "Zbierz warianty imienia i nazwiska oraz nazwy firm powiązanych.",
        "Zawęź przedział lat zgłoszenia.",
        "Ustal, które rejestry i publikacje obejmują ten okres.",
        "Przeszukaj indeksy dla każdego wariantu osobno.",
        "Udokumentuj wynik — również negatywny — z zakresem przeszukania."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/przedwojenny-patent-lub-zgloszenie"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-006",
      "slug": "potwierdzenie-zatrudnienia-zmarlej-osoby",
      "title": "Jak potwierdzić zatrudnienie zmarłej osoby",
      "intent": "Potrzebuję dowodu, że zmarły członek rodziny pracował w danym zakładzie lub instytucji.",
      "capability": "Ustalenie następcy prawnego pracodawcy i przygotowanie zapytania o dokumentację pracowniczą.",
      "jurisdiction": "Polska",
      "institution": "Następca prawny pracodawcy, archiwum zakładowe lub archiwum państwowe",
      "requiredInputs": [
        "Imię, nazwisko i data urodzenia pracownika",
        "Nazwa zakładu pracy i lokalizacja",
        "Przybliżony okres zatrudnienia",
        "Podstawa uprawnienia wnioskodawcy"
      ],
      "constraints": [
        "Dokumentacja pracownicza podlega ograniczonym okresom przechowywania",
        "Zlikwidowane zakłady mogły przekazać akta różnym podmiotom"
      ],
      "executionChannel": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedOutput": "Zaświadczenie lub kopia dokumentacji potwierdzającej zatrudnienie",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Model routingu dokumentacji pracowniczej",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "Najtrudniejszym krokiem jest ustalenie, kto dziś przechowuje akta zlikwidowanego zakładu. WIR prowadzi ten łańcuch następstwa i przygotowuje zapytanie.",
      "procedure": [
        "Ustal dokładną nazwę i lokalizację zakładu w okresie zatrudnienia.",
        "Prześledź losy zakładu: przekształcenia, likwidacja, następcy.",
        "Wskaż podmiot przechowujący akta osobowe.",
        "Przygotuj zapytanie z danymi identyfikującymi pracownika.",
        "Zweryfikuj wymagane uprawnienie i dokumenty wnioskodawcy.",
        "Zapisz odpowiedź jako dowód w dossier."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/potwierdzenie-zatrudnienia-zmarlej-osoby"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-007",
      "slug": "informacje-o-zolnierzu-ak",
      "title": "Jak szukać informacji o żołnierzu AK",
      "intent": "Chcę udokumentować służbę krewnego w Armii Krajowej.",
      "capability": "Poszukiwanie w ewidencjach konspiracyjnych, relacjach i materiałach powojennych.",
      "jurisdiction": "Polska",
      "institution": "Wymaga weryfikacji",
      "requiredInputs": [
        "Imię, nazwisko i data urodzenia",
        "Pseudonim konspiracyjny, jeśli znany",
        "Region działania lub przynależność organizacyjna"
      ],
      "constraints": [
        "Ewidencje konspiracyjne są z natury niepełne i częściowo zniszczone",
        "Osoby występują często wyłącznie pod pseudonimem",
        "Materiały powojenne mogą zawierać zeznania wymuszone — wymagają krytyki źródła"
      ],
      "executionChannel": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedOutput": "Wskazanie wpisu ewidencyjnego, relacji lub udokumentowane poszukiwanie negatywne",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Protokół krytyki źródła dla materiałów konspiracyjnych",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "WIR łączy nazwisko z pseudonimem i regionem, a każdą znalezioną wzmiankę oznacza statusem epistemicznym — bez awansowania hipotezy na fakt.",
      "procedure": [
        "Zbierz wszystkie znane warianty nazwiska i pseudonimu.",
        "Ustal region i strukturę organizacyjną, w której osoba mogła działać.",
        "Przeszukaj ewidencje, relacje i opracowania regionalne.",
        "Oceń wiarygodność każdej wzmianki osobno.",
        "Rozstrzygnij tożsamość dopiero przy zgodności co najmniej dwóch niezależnych źródeł."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/informacje-o-zolnierzu-ak"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-008",
      "slug": "osoba-w-dokumentach-wojskowych",
      "title": "Jak szukać osoby w dokumentach wojskowych",
      "intent": "Chcę ustalić przebieg służby wojskowej przodka.",
      "capability": "Routing do właściwej ewidencji wojskowej według okresu i formacji.",
      "jurisdiction": "Polska i historyczne armie zaborcze",
      "institution": "Wymaga weryfikacji",
      "requiredInputs": [
        "Imię, nazwisko, data i miejsce urodzenia",
        "Przybliżony okres służby",
        "Formacja lub jednostka, jeśli znana"
      ],
      "constraints": [
        "Dla okresu przed 1918 właściwa może być ewidencja armii zaborczej",
        "Znaczna część akt uległa zniszczeniu"
      ],
      "executionChannel": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedOutput": "Karta ewidencyjna, wpis w księdze lub udokumentowany brak materiału",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Model routingu ewidencji wojskowych według okresu",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "Decydujące jest, w jakim okresie i w jakiej armii służył przodek. WIR ustala tę parę i dopiero wtedy wskazuje instytucję.",
      "procedure": [
        "Ustal rok urodzenia i wynikający z niego rocznik poborowy.",
        "Ustal państwo i armię właściwe dla tego okresu.",
        "Wskaż typ ewidencji odpowiadający formacji.",
        "Przygotuj zapytanie do instytucji przechowującej akta.",
        "Udokumentuj wynik wraz z zakresem przeszukania."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/osoba-w-dokumentach-wojskowych"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-009",
      "slug": "historia-przedwojennej-firmy",
      "title": "Jak odtworzyć historię przedwojennej firmy",
      "intent": "Chcę udokumentować działalność rodzinnego przedsiębiorstwa sprzed 1939 roku.",
      "capability": "Rekonstrukcja śladu rejestrowego, adresowego i prasowego przedsiębiorstwa.",
      "jurisdiction": "II Rzeczpospolita / współczesna Polska",
      "institution": "Wymaga weryfikacji",
      "requiredInputs": [
        "Nazwa firmy i nazwiska właścicieli",
        "Miejscowość i adres prowadzenia działalności",
        "Przybliżony okres działalności",
        "Branża"
      ],
      "constraints": [
        "Nazwa firmy mogła zmieniać się wielokrotnie",
        "Rejestry handlowe i księgi adresowe pokrywają okres nierównomiernie"
      ],
      "executionChannel": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedOutput": "Chronologia działalności z przypisanymi dowodami źródłowymi",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Model rekonstrukcji podmiotu gospodarczego",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "WIR buduje oś czasu firmy z rejestrów, ksiąg adresowych i prasy branżowej, wiążąc każdy punkt z konkretnym źródłem.",
      "procedure": [
        "Ustal pełne brzmienie nazwy i jej warianty.",
        "Zlokalizuj adres i sprawdź go w księgach adresowych danego okresu.",
        "Przeszukaj rejestry handlowe i ogłoszenia urzędowe.",
        "Uzupełnij o prasę branżową i lokalną.",
        "Zbuduj oś czasu i oznacz luki jako nieustalone."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/historia-przedwojennej-firmy"
    },
    {
      "actionId": "WIR-ACT-010",
      "slug": "nie-wiadomo-ktora-instytucja",
      "title": "Jak odnaleźć dokument, gdy nie wiadomo, która instytucja go posiada",
      "intent": "Wiem, czego szukam, ale nie mam pojęcia, gdzie tego szukać.",
      "capability": "Systematyczny routing instytucjonalny od typu dowodu do listy kandydatów.",
      "jurisdiction": "Polska i jurysdykcje historyczne",
      "institution": "Ustalana dynamicznie",
      "requiredInputs": [
        "Opis poszukiwanego dowodu i jego cel",
        "Osoba, podmiot lub zdarzenie, którego dotyczy",
        "Wszystko, co już wiadomo o miejscu i dacie"
      ],
      "constraints": [
        "Bez zawężenia miejsca i czasu routing daje zbyt szeroką listę",
        "Część materiałów mogła nie przetrwać — trzeba to założyć jako możliwy wynik"
      ],
      "executionChannel": "Analiza wewnętrzna WIR, następnie właściwy kanał instytucjonalny",
      "expectedOutput": "Uszeregowana lista instytucji-kandydatów z jednym rekomendowanym krokiem",
      "cost": "Wymaga weryfikacji",
      "expectedTime": "Wymaga weryfikacji",
      "evidence": [
        {
          "label": "Silnik Next Best Action DiscoverMe",
          "epistemicStatus": "INFERRED",
          "note": "Krok wynika z ogólnej logiki postępowania w polskich instytucjach, a nie z potwierdzonego dokumentu urzędowego w repozytorium WIR."
        }
      ],
      "epistemicStatus": "INFERRED",
      "lastVerified": "Wymaga weryfikacji",
      "executableByWir": true,
      "summary": "To jest domyślne wejście do WIR: opisujesz problem, my zamieniamy go na jeden konkretny, wykonalny następny krok.",
      "procedure": [
        "Nazwij dokładnie, czego dowód ma dowodzić.",
        "Wypisz wszystko, co już wiadomo o miejscu, czasie i osobach.",
        "Zamień to na typ rejestru i jurysdykcję.",
        "Zbuduj listę instytucji-kandydatów i uszereguj ją.",
        "Wykonaj jeden krok o najwyższym prawdopodobieństwie i zapisz wynik."
      ],
      "url": "https://discoverme.online/actions/nie-wiadomo-ktora-instytucja"
    }
  ]
}